จังหวัดกระบี่ตั้งอยู่ในเขตลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันตก ซึ่งเป็นหนึ่งในลุ่มน้ำหลักของประเทศไทย มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม 18,841.20 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมหลายจังหวัด โดยในพื้นที่จังหวัดมีพื้นที่ลุ่มน้ำประมาณ 3,032 ตารางกิโลเมตร หรือร้อยละ 64.34 ของพื้นที่จังหวัด และคิดเป็นร้อยละ 16.10 ของพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งหมด ครอบคลุมพื้นที่อำเภอสำคัญเกือบทั้งจังหวัด อาทิ อำเภอเมืองกระบี่ คลองท่อม เหนือคลอง อ่าวลึก เกาะลันตา เขาพนม ปลายพระยา และมีลุ่มน้ำย่อยหลายสาย เช่น คลองอีปัน คลองสินปุน คลองท่อม ที่ซึ่งมีบทบาทต่อการเกษตร ระบบนิเวศ และการดำรงชีวิตของประชาชน

สถานการณ์แหล่งน้ำและความเสี่ยงด้านภัยแล้งและอุทกภัย

ด้านทรัพยากรน้ำ พบว่าจังหวัดกระบี่มีแหล่งน้ำประเภทต่าง ๆ รวมประมาณ 354 แห่ง ทั้งแม่น้ำ คลอง หนอง บึง อ่างเก็บน้ำขนาดเล็กและขนาดกลาง สถานการณ์ภัยแล้งโดยรวมอยู่ในระดับต่ำ โดยประมาณร้อยละ 90 ของพื้นที่มีความเสี่ยงภัยแล้งต่ำ ขณะเดียวกัน ความเสี่ยงด้านอุทกภัยของพื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในระดับต่ำเช่นกัน สะท้อนถึงศักยภาพของจังหวัดในการรองรับการใช้น้ำและการพัฒนาในปัจจุบัน

ปริมาณการใช้น้ำและความต้องการน้ำของจังหวัด

ข้อมูลปี 2565 ระบุว่าปริมาณการใช้น้ำเฉลี่ยอยู่ระหว่าง 840,000–1,020,000 ลูกบาศก์เมตรต่อเดือน โดยความต้องการใช้น้ำรวมทั้งจังหวัดอยู่ที่ประมาณ 9,738 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี การใช้น้ำส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับภาคอุตสาหกรรมและการอุปโภคบริโภคเป็นสัดส่วนสำคัญ ขณะที่การใช้น้ำเพื่อการเกษตรและการท่องเที่ยวมีปริมาณน้อยกว่า ทั้งนี้ ปริมาณน้ำต้นทุนทั้งจากแหล่งน้ำธรรมชาติและระบบชลประทานยังเพียงพอต่อความต้องการใช้น้ำในภาพรวม

อย่างไรก็ตาม ช่วงฤดูท่องเที่ยวสูง (เดือนธันวาคม–กุมภาพันธ์) มีการใช้น้ำเพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจน และจำเป็นต้องคำนึงถึงปริมาณน้ำขั้นต่ำเพื่อคงสมดุลระบบนิเวศ ซึ่งประเมินไว้ที่ประมาณ 678 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี

สถานการณ์คุณภาพน้ำผิวดิน

การประเมินคุณภาพน้ำผิวดินโดยใช้ดัชนีคุณภาพน้ำ (WQI) และดัชนีคุณภาพน้ำทะเล (MWQI) ซึ่งพิจารณาจากพารามิเตอร์สำคัญ เช่น ค่า DO และ ค่า BOD พบว่าคุณภาพน้ำผิวดินของจังหวัดกระบี่โดยรวมอยู่ในระดับ “ดี” ถึง “พอใช้” และมีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้นในบางพื้นที่ สะท้อนว่าสภาพแวดล้อมทางน้ำยังสามารถรองรับกิจกรรมของมนุษย์ได้ในระดับหนึ่ง

สถานการณ์คุณภาพน้ำทะเลและชายฝั่ง

การประเมินคุณภาพน้ำทะเลและชายฝั่งโดยใช้ดัชนีคุณภาพน้ำทะเล (MWQI) พบว่า คุณภาพน้ำทะเลและชายฝั่งในปี 2565 ส่วนใหญ่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำทะเลประเภทที่ 1, 2 และ 4 ซึ่งเหมาะสมต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ แนวปะการัง และกิจกรรมนันทนาการ โดยมีค่าดัชนีคุณภาพน้ำทะเล (MWQI) ร้อยละ 83 ของพื้นที่อยู่ในระดับ “ดี” และร้อยละ 17 อยู่ในระดับ “พอใช้” อย่างไรก็ตาม การตรวจพบปริมาณแบคทีเรียโคลิฟอร์มในบางจุดสะท้อนถึงการปนเปื้อนจากน้ำเสียชุมชนและกิจกรรมท่องเที่ยว ซึ่งหากไม่ได้รับการจัดการอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ปัญหาสารอาหารเกินและการเสื่อมโทรมของระบบนิเวศชายฝั่งในระยะยาว

แหล่งกำเนิดมลพิษที่สำคัญของจังหวัดกระบี่

แหล่งกำเนิดมลพิษหลักของจังหวัดกระบี่มาจากกิจกรรมการท่องเที่ยว โดยเฉพาะน้ำเสียจากโรงแรม ร้านอาหาร และสถานประกอบการต่าง ๆ รวมถึงมลพิษจากชุมชนเมือง ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมมีบทบาทในสัดส่วนที่น้อยกว่า ปัญหาสำคัญคือ ระบบจัดการมลพิษและน้ำเสียยังไม่ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด

สถานการณ์น้ำเสียและระบบบำบัดน้ำเสีย

สถานการณ์น้ำเสียในจังหวัดกระบี่ปี 2565 พบว่ามีปริมาณน้ำเสียเกิดขึ้นประมาณ 132,015 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน แต่มีการบำบัดน้ำเสียได้เพียง 6,888.45 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน หรือคิดเป็นร้อยละ 5.22 ของปริมาณน้ำเสียทั้งหมด ระบบบำบัดน้ำเสียหลักตั้งอยู่ในเขตเทศบาลเมืองกระบี่และพื้นที่ท่องเที่ยวสำคัญ เช่น อ่าวนางและเกาะพีพี ซึ่งยังไม่เพียงพอต่อปริมาณน้ำเสียที่เกิดขึ้น ส่งผลให้มีการระบายน้ำเสียที่ไม่ได้รับการบำบัดลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะและทะเล

โดยสรุป จังหวัดกระบี่มีศักยภาพด้านทรัพยากรน้ำในระดับค่อนข้างดีทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพน้ำโดยรวม อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญคือการจัดการน้ำเสียและการควบคุมมลพิษจากกิจกรรมท่องเที่ยวและชุมชนเมือง การขยายและเพิ่มประสิทธิภาพระบบบำบัดน้ำเสีย การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำแบบบูรณาการ และการติดตามเฝ้าระวังคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง จะเป็นปัจจัยสำคัญในการรักษาสมดุลของระบบนิเวศ และรองรับการพัฒนาทางเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวของจังหวัดกระบี่อย่างยั่งยืนในระยะยาว

อ่านต่อใน link